Eczacı sağlık alanında hastaya bakım sunan hastayla iletişim kuran ve karar veren önder yöneticidir. Yaşam boyu öğrenen, aynı zamanda da öğretmen ve danışman pozisyonundadır. Eczacı halkın kaygı ve beklentilerinin tam kalbinde bulunmaktadır. Dünyada olduğu gibi Türkiye’de de "Eczacılık hizmetleri" en başta hastaya saygıyı içermektedir. Etik kurallarla olduğu kadar, ulusal sağlık politikalarıyla da uyum içinde olmalıdır. Bu uyum ise, farmasötik bakıma ve bilimsel kanıtlara dayanmaktadır. Türkiye’de sistem, eczane eczacılığına odaklıdır. Farmasötik ve sağlık bakım ürün ve hizmetleri eczane merkezli yapılmaktadır.
Eczacılık hizmetleri, bütün dünyada sürekli gelişim içindedir, bu gelişim sırasında da niteliklerin korunmasına önem verilmektedir. Bilgili ve profesyonel beceriye sahip olan eczacı, kendisi için her göreve uyum sağlayacak bir kişilik ve ortam yaratmaktadır.
İlacın önemi
Serbest eczacılığın amacı, akılcı ilaç kullanımını sağlayarak, hastaların ilaçlarını doğru şekilde almasını ve ilacın kolaylıkla ulaşılabilir olmasını garanti etmektir. Özel bilgisine dayanan eczane eczacısı, hekimlerle birlikte hastanın ilaç tedavisinde kendisini daha güvenli hissetmesine destek verir.

Eczacı reçetedeki ilacı sunarken, hastayı ihtiyacı doğrultusunda bilgilendirir ve yol gösterir. Bunu yaparken ilacın etkileri ve olası yan etkileri hakkında bilgiyi, diğer ilaçlarla etkileşimlerini ve kontraendikasyonlarını da anlatır. Ayrıca, ilacın doğru kullanımı ve saklama şartları hakkında da bilgi verir. Bu bilgilendirme, gerek duyulduğu takdirde, yazılı ve görsel anlatımla desteklenir.
Sağlık hizmetleri içinde eczacı ve eczane hayati bir öneme sahiptir. Danışmanlık görevi ve diğer tüm eczacılık faaliyetleri, ilaç endüstrisi ve dağıtıcılarından bağımsızdır. Hekimlerin hastasına yazdığı reçetedeki ilaçlarla ekonomik bir ilgisinin olmadığını kesinleştirmek için eczacıların görevleri ayrılmıştır. Eczacılar, sağlık alanındaki sorunları belirlerken, çözümlerken, hastalıkları önlemek veya kısa sürede iyileşmeleri için çaba sarf ederler. Hastaların akılcı ilaç kullanmalarını sağlamada önemli bir rol üstlenirler.
Eczacının en başta hastanın tedavisi için gereksinim duyulan her ilacı temin etme sorumluluğu vardır. Hastanın ilaçla en etkin bir biçimde buluşmasını sağlamak ve tedaviye mümkün olduğunca çabuk başlamak için gerek duyulan ilaçları stoklamak diğer başka işlevleridir. Bu noktada dağıtım kanallarının bu ihtiyaca cevap verecek bir yapı içinde olmaları gerekir. Türkiye’nin son on yılda yaşadığı ve geliştirdiği modern dağıtım anlayışı bu ihtiyaçlara cevap verecek niteliktedir.
Kamunun ve kurumların ilaç harcamaları, toplam hastalık tedavisinin bir parçasıdır. Türkiye’de eczacı, toplum adına ilgili otoritelere geri ödeme işlemi, hesaplamalar ve istatistiksel bilgi sunum işlemleriyle de ilgilenmektedir.
Eczane gelirleri ülkemizde olduğu gibi hemen hemen bütün dünyada yetkililerin kararlarıyla veya yasalarla düzenlenir. Son "Fiyat Kararnamesi"nde görüldüğü gibi elde edilecek kazançlara da bir sınır getirdiler. Türkiye’de genel olarak tedavi giderlerinin, ilaç harcamalarının azaltılması ve akılcı ilaç kullanımı konusunda giderek hassasiyetler gelişmektedir. Bu nedenlerden dolayı eczacıya önemli görevler düşmektedir. İlaçta israfı önlemeye yönelik her türlü çabanın sinir merkezi eczanedir. Yetkililer bu konuda da eczacı ile işbirliği yapmak zorundadır.
Sağlık hizmeti sunan eczacılar, verdiği sağlık hizmeti ile ilgili kayıtları, güvenlik ve mahremiyet ilkelerini gözeterek elektronik kayıt altına almaktadır. Hasta, "Yaşam zinciri" sürecinde doğru ilacı temin etmesini ve ilaçla ilgili olayları yerinde izlemesini sağlayacak sistemlerin kurulmasını talep etmektedir. Bu sayede ilaçla ilgili toplanan veriler hızlı bir biçimde bilgiye dönüştürülerek, karar vericilere sağlık hizmeti sunumunda ve planlamasında önemli bir destek ortaya çıkarılacaktır. Sonuçta hastaların ilaç hizmetlerinden etkin ve kesintisiz bir şekilde yararlanması sağlanmış olacaktır.
Bugün pratikte bütün eczaneler, aynı zamanda ayakta tedavi merkezlerinin bir ön bürosu durumundadır. Hükümet bu olanağı değerlendirerek bazı sağlık hizmetlerinin eczanelerde verilmesini sağlayacak yasal düzenlemeler yapmalıdır. Eğer kişi reçetesiz bir ilaç istiyorsa, eczacı doğru kullanım ve saklama koşulları hakkında yardımcı danışmanlık hizmeti vermektedir. Reçetesiz ilaçların eczanelerde satılması, bir uzman kontrolünde hastaya sunulmasını sağlamaktadır.
Daha iyi ilaç tedavisi için işbirliği
Eczacı daha etkin bir tedavi için hekimle çok yakın bir işbirliği halinde çalışmaktadır. Tedaviye başlangıç noktası, hastaya saygı göstermektir. Hekim tanı koyar, tedaviyi seçer ve hastayı bu konuda bilgilendirir. Eczacı, hastaya hekim tarafından verilen ilaçlar hakkında rehberlik eder. Hasta, ilacı kullandığında sorunlar ortaya çıkabilir. Bu nedenle, hastanın gereksinimleri üzerinden hekim ve eczacı çok yakın bir işbirliği içinde olmalıdır. Bunun dışında eczacı, diğer sağlık çalışanları ile de çok yakın temas içinde olmalı ve akılcı ilaç kullanımı konusunda yönlendirici bir rol üstlenmelidir.
Sağlıklı yaşam için
Sağlığın geliştirilmesi, hastalığın önlenmesi, bugünün Türkiye’sinde temel sağlık hedefi olmalıdır. Kişilerin sağlıklı yaşamı ne kadar uzatılır, hastalığı ne kadar önlenirse, sağlık harcamalarının maliyeti de o kadar azalacaktır.
Eczacı sigara içme, şişmanlık, hipertansiyon, diyabet, yanlış ve eksik beslenme alışkanlıkları gibi en sık görülen ve toplumu en çok tehdit eden sağlık sorunları ile de ilgilenmelidir. Çünkü eczacının temel amacı, çeşitli danışmanlıklarla bireysel yaşam kalitesinin geliştirilmesine yardım etmektir.
Bir diğer önemli faaliyeti de, kronik hastalığı olup, sürekli ilaç kullanma durumunda olan kronik hastaların akılcı ilaç kullanımını sağlamaktır. Yetkililer tarafından sigarayı bıraktırma, kilo kontrolü, astım ve diyabet danışmanlığı için eczanelerin ve eczacıların değerlendirildiği ve bu yaklaşımla standartların oluşturulduğu koşullarda, önemli bir güç harekete geçirilmiş olacaktır. Söz konusu danışmanlıklar için düzenlemeler yapıldığında, diğer sağlık çalışanları ile birlikte iş yapma zemini oluşacaktır.
Eczacının hizmet alanı, her eczanenin hastalarına, sağlık sektörüne, çalışanların yapısına ve bölgesel şartlarına göre tanımlanarak, istenilen hedefler belirlenmelidir. Hedefler ölçülebilir ifadelerle, açık bir şekilde, yazılı hale getirilmelidir. Eczaneler kategorilere ayrılmalı, her kategorinin özellikleri tarif edilerek standartlar getirilmelidir.
Eczacı aynı zamanda çeşitli organizasyonlarla işbirliği yaparak, ulusal sağlık eğitimi kampanyalarına katılmalıdır. Bunu hem eczanede, hem de internette, sağlıklı yaşamayı geliştirecek mesajlarla destekleyebilirler.
Reçete hazırlama, ön bakım, akılcı ilaç kullanma ve sağlığı geliştirme çalışmaları, eczacıların en önemli işlevi haline getirilmelidir.