2005 mali yılında tedavi yardımına ilişkin bütçe uygulama talimatının ekindeki tarifelerde, 2004 yılındaki genel tarife düzeyi korunmuş, hattâ bazı tedavi kalemlerinde indirimler sağlanarak, önemli tasarruflar elde edilmiştir.
Genel olarak değerlendirmek gerekirse, hem 2004 yılı hem de 2005 yılı ilaç harcamalarında bir taraftan tasarrufa yönelik uygulamaların yapıldığı, öte yandan da toplumumuzun bütününü kucaklayacak kaliteli ve kolay ulaşılabilir sağlık hizmetlerinin teminine yönelik uygulamaların hayata geçirildiği bir yıl olmuştur.
2006 yılında da bu konseptin yeni açılımlarla devam etmesi yönündeki temenni ve gayretlerimiz devam edecektir. Ben bu çerçevede öncelikle 2004 ve 2005 yıllarında neler yapıldığı ne tür tedbirler alındığı ve bunların yansımaları konusunda tarihsel gelişimleri de gözönüne alarak özet bilgiler vermeye çalışacağım.
-14 Şubat 2004 ilaç kararnamesi ile beşeri tıbbi ürünlerin fiyatlandırılmasında ilk defa referans fiyat uygulamasına geçilmiştir.
-1 Mart 2004’te reçeteli olarak satılan ilaçlarda kdv oranı indirilmiştir (%8).
-14 aralık 2004’te kamu ilaç alım protokolu imzalanarak %4 ila %11 arasında firma indirimi, %3.5 oranında da eczane indirimi uygulanacağı belirlenmiştir.
-1 Ocak 2005’te reçetesiz ilaçlarda kdv oranı düşürülmüştür (%8).
-1 Ocak 2005 yeşil kartlıların ayaktan hasta reçetelerinin ödenmesine başlanılmıştır.
-10 Şubat 2005’te söz konusu indirim oranları ile pozitif liste uygulamasına 4 sıra numaralı bütçe uygulama talimatı hükümleri ile geçilmiştir.
-Yine 4 sıra numaralı bütçe uygulama talimatı ile 77 etken maddede eşdeğer ilaç uygulamasına geçilmiştir.
-10 Şubat 2005’te SSK’lıların serbest eczanelerden ilaç alabilmelerine imkân sağlanmıştır.
-25 Mayıs 2005’te yeşil kart sahiplerinin de katkı payı ödemesi uygulamasına geçilmiştir (%20).
-1 Temmuz 2005’te eşdeğer ilaç uygulaması genişletilmiş, 77 yerine 333 eşdeğer ilaç grubu oluşturulmuştur.
-15 temmuz 2005’te ilaç kararnamesi hükümleri uygulanmak suretiyle, ilaç fiyatlarında ortalama %8,83 oranında indirim yapılmıştır.
-20 aralık 2005’te ilaç yazılım kuralları ile pozitif ilaç listeleri birleştirilerek, tüm geri ödeme kurumlarını kapsayacak şekilde uygulamaya geçilmiştir.
Belirtmiş olduğum tüm bu uygulamalarla kamu ilaç harcamalarında azami tasarrufun sağlanması ve halkımızın gereksinim duyduğu ilaçlara en kolay ve en ucuz şekilde ulaşmaları amaçlanmıştır. Aynı zamanda tüm sosyal güvenlik kurumlarına tâbi hak sahiplerinin aynı şartlarda ve aynı imkânlarla ilaca erişimleri sağlanmıştır.
Öte yandan, ilaç kararnamesi ile oluşturulan, sekreterya ve koordinasyonu Bakanlığımızca yürütülen “Geri Ödeme Komisyonu”, mevcut pozitif listenin geliştirilmesi ve uygulamadaki tereddütlerin giderilmesi ile, ilave indirim oranlarının bir an önce uygulamaya geçirilmesi konularında yoğun çalışmalarına devam etmektedir.
Ayrıca, provizyon uygulamalarının tek elden yürütülmesi, ilaç, hasta, doktor, eczane ve hastane bazında harcamaların sürekli takibi ve analizi ile, önlemlerin geliştirilmesi çalışmaları aralıksız sürdürülmektedir.

2005 Yılında Tedavi Harcamalarına İlişkin Alınan Tedbirler
2005 mali yılında tedavi yardımına ilişkin bütçe uygulama talimatının ekindeki tarifelerde, 2004 yılındaki genel tarife düzeyi korunmuş, hattâ bazı tedavi kalemlerinde indirimler sağlanarak, önemli tasarruflar elde edilmiştir.
Özel sağlık kurumlarının temsilcileri ile geri ödeme kurumları arasında yapılan görüşmelerin sonunda, ortak tedavi protokolü imzalanarak, tedavi paketleri için ortak fiyat ve prosedürler uygulanmak suretiyle, birliktelik sağlanmıştır.
Tıbbi sarf malzemeleri ile, diğer iyileştirici araç ve gereçlerin kamu tarafından ödenecek bedellerinin belirlenmesinde, önceki yıllardan farklı olarak sektörden gelen teklifler ile yetinilmemiş, konuyla ilgili bilimsel ve akademik çevrelerin desteği ve maliyet esaslı çalışmalar referans alınmıştır. Bu sayede tıbbi malzeme fiyatlarının makûl düzeyde, hattâ 2004 yılının fiyatları düzeyinde kalması temin edilmiştir.
Benzer bir çalışma gözlük camı ve çerçeve bedelleri için de yürütülmüş, maliyet analizine dayalı bir fiyatlandırma stratejisi uygulanarak, 2004 yılındaki fiyatların da altına inilmesi sağlanmış ve ciddi tasarruflar elde edilmiştir.
Tedavi hizmetlerinde maliyet-etkinlik çerçevesinde yürütülen çalışmaların en önemli ayağı, drg (dıagnosis related groups) adı verilen tanı ve tedavi kodlamaları ve maliyetlendirme sistemidir. Bu sistem, tedavi hizmetlerinde bir yandan kalite standartlarının yükselmesini, diğer yandan kamunun tedavi ödemelerinin kontrol ve kayıt altında tutulmasını, veri paylaşımını ve sonuçların ölçülebilirliğini mümkün kılan, sağlık bütçesinin reel göstergelere dayanılarak daha gerçekçi ve isabetli şekilde oluşturulabilmesini mümkün kılan bir modeli öngörmektedir. Günümüzde Avustralya bu sistemi en iyi uygulayan ve dünyaya know-how ihraç eden ülke konumundadır. Bu çalışma Hacettepe Üniversitesi tarafından projelendirilmiş olup, yıllık yatırım programına dahil edilmiştir. Proje, Avustralya hükümeti ile ortaklaşa yürütülmektedir. Bakanlığımız da projenin finansörü ve aktif bir tarafı olarak çalışmaların içindedir.

2006 Yılına İlişkin Beklentiler
Öncelikle 2006 yılında da, 2005 yılındaki genel anlayışımızı koruyacağımızı söylemek istiyorum. Yeni bütçe uygulama talimatı hazırlıklarımız, Sağlık Bakanlığı’nın, Bakanlığımızın, sosyal güvenlik kurumlarının katılımı ile sivil toplum örgütlerinin ve sağlık sektörünün değerli temsilcilerinin görüş ve beklentileri de dikkate alınarak, millî sağlık politikası ve bütçe disiplini gözetilerek yürütülmektedir.
Hepimizin malûmu olduğu üzere, 2006 yılının ilk aylarında Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun çıkarılması beklenmektedir. Böylelikle günümüzde küresel düzeyde genel kabul görmüş bir anlayışla, sağlık harcamalarının prime dayalı finansmanı modeline geçiş sağlanmış olacaktır. Sonuçta sağlık harcamalarının bir merkezden izlenmesi, planlanması ve yürütülmesinin yolu açılırken, toplumun bütün kesimlerine aynı standartlarda ve daha kaliteli sağlık hizmeti sunulması mümkün olabilecektir.
Yine bu reformun bir diğer önemli sonucu, sosyal güvenlik kurumlarının tek bir yapı içinde toplanması olacaktır. Biz, Bakanlık olarak bu yeni modele geçiş sürecini kolaylaştırmak ve olası aksaklıkları gidermek adına çalışmalar yürütmekteyiz. Bu anlamda halen uygulanmakta olan tedavi yardımına ilişkin bütçe uygulama talimatının gerek ilaç kullanım ve reçeteleme ilkeleriyle ilgili bölümlerini, gerek tedavi hizmetleri ile sevk usûl ve esaslarına ait bölümlerini, tüm sosyal güvenlik kurumları ile bir araya gelerek müşterek esaslara bağladık. Nitekim bu ortak talimatın ilk bölümü, ilaç geri ödemelerine ilişkin olarak 2005 yılında yayımladığımız eş talimat olmuştur.
Öte yandan, geri ödeme komisyonunca mevcut pozitif listenin geliştirilmesi ve eşdeğer ilaç gruplarının farmaekonomik değerlendirmeler ile yeniden oluşturulması çalışmaları hızla devam edecektir. Ayrıca, pozitif listeye dâhil edilecek ilaçların listeye dâhil edilmelerinde uygulanacak prosedürün tarifi ve komisyonun çalışma usûl ve esasları, yakında geri ödeme komisyonu kararı olarak yayınlanacaktır. Böylelikle komisyonun çalışmaları bugüne kadar olduğu gibi, şeffaf bir şekilde sektörle paylaşılacaktır.
Hayati Gökçe
Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdür Yardımcısı